Bilimsel arka plan
Türkiye'de RSV
Türkiye'de RSV'nin dolaşımını izleyen kurumsal bir sentinel laboratuvar altyapısı bulunmaktadır. Buna karşılık RSV'nin toplum üzerindeki gerçek etkisini gösterecek hastalık yükü göstergeleri düzenli biçimde raporlanmamaktadır.
Temel mesaj Etkili RSV politikası, hastalık yükünün ölçülmesini ve görünür kılınmasını gerektirir; ölçülemeyen yük karar süreçlerine yansıtılamaz.
Çocuk yoğun bakım verileri: RSVP çalışması
Türkiye’deki çok sayıda çocuk yoğun bakım ünitesinin verilerini kapsayan çok merkezli RSVP çalışması, bu alandaki veri ihtiyacına önemli bir ışık tutmuştur. Retrospektif çok merkezli bu çalışmada, 2020–2024 yılları arasında RSV enfeksiyonu nedeniyle çocuk yoğun bakım ünitelerine yatırılan 646 çocuk değerlendirilmiştir.2
- 646 Değerlendirilen çocuk sayısı (2020–2024) Çoban ve ark., 2026
- %70 12 aydan küçük olguların oranı Çoban ve ark., 2026
- %70,6 Altta yatan kronik bir hastalığı bulunmayan çocukların oranı Çoban ve ark., 2026
- %5,4 Genel mortalite oranı Çoban ve ark., 2026
Aynı çalışmada hastaların %59,8’inde pnömoni, %38,1’inde bronşiolit saptanmış; %12,7’sinde pediatrik akut solunum sıkıntısı sendromu gelişmiştir. Solunum desteği gereksinimi belirgin düzeyde olup takip sürecinde hastaların %25,5’i invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı duymuştur. Mortalitenin özellikle altta yatan hastalığı bulunan çocuklarda daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Ko-enfeksiyonlar sıktır; en sık eşlik eden viral patojenler rinovirüs/enterovirüs, influenza A, mevsimsel koronavirüsler, adenovirüs ve SARS-CoV-2 olarak bildirilmiştir.2
Türkiye’den diğer bulgular
| Çalışma | Kapsam | Temel bulgu |
|---|---|---|
| Alan ve ark., 2016 | 44 yenidoğan yoğun bakım ünitesi | Akut alt solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle yatırılan yenidoğanlarda RSV ilişkili mortalite %1,2 |
| Yılmaz ve ark., 2025 | İzmir Tepecik EAH, 2015–2023, 835 pediatrik hasta | Laboratuvar onaylı RSV enfeksiyonlarında genel mortalite %1,1; 29. gebelik haftasından önce doğanlarda hastanede kalış süresi anlamlı olarak daha uzun |
| Türk Neonatoloji Derneği, 2012 | 32 hastane, Mayıs 2008 – Eylül 2010 | RSV aktivitesi bağıl nem ve yağışla pozitif, sıcaklıkla negatif korelasyon göstermektedir |
| Güdül Havuz ve Erdem, 2021 | Samsun Halk Sağlığı Laboratuvarı, 2016–2018 | RSV, erken çocukluk döneminde ikinci en sık saptanan solunum yolu virüsü |
| Özkan ve ark., 2021 | Orta/geç prematüre bebekler, çok merkezli | RSV ilişkili alt solunum yolu enfeksiyonları daha yüksek yatış, yoğun bakım ve mekanik ventilasyon ihtiyacıyla ilişkili |
| Çağlar ve ark., 2023 | Tek merkez, beş yıllık veri, 9.567 solunum örneği | Pandemi önlemlerinin kalkmasıyla RSV enfeksiyonlarında agresif artış; 1.073 RSV pozitif olgu |
Ulusal sürveyansın mevcut durumu
Türkiye’de RSV’ye ilişkin ulusal düzeyde erişilebilir en önemli resmî veri kaynağı, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Haftalık Solunum Yolu Virüsleri Sürveyans Raporlarıdır. Bu raporlar RSV’yi tek başına bağımsız bir hastalık sürveyansı başlığı olarak değil; influenza, SARS-CoV-2 ve diğer solunum yolu virüsleriyle birlikte, entegre solunum yolu virüsleri sürveyansı çerçevesinde izler. Mevcut yapı esas olarak İnfluenza Benzeri Hastalık (ILI/GBH) ve Şiddetli Akut Solunum Yolu Enfeksiyonu (SARI) sentinel sürveyansına dayanmaktadır.1
Bu yönüyle Türkiye’de RSV’nin virolojik dolaşımını izlemeye imkân veren kurumsal bir sentinel laboratuvar sürveyans altyapısı bulunmaktadır. Haftalık raporlar RSV aktivitesinin mevsimsel değişimini, pozitiflik oranlarını, diğer solunum yolu virüsleri içindeki göreli dağılımını ve belirli yaş gruplarındaki eğilimleri izlemeye olanak sağlar.1
Ölçülmesi gereken göstergeler
RSV’nin halk sağlığı etkisi yalnızca enfekte birey sayısı üzerinden değerlendirilemez. Hastalık yükünün doğru anlaşılabilmesi için epidemiyolojik, klinik, sistemik ve ekonomik göstergelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.13111516
-
Epidemiyolojik göstergeler
- Yaşa özgü insidans
- RSV pozitiflik oranı
- Sezonsal başlangıç ve bitiş tarihleri
- Bölgesel dağılım
-
Klinik göstergeler
- Acil servis ve poliklinik başvuruları
- Hastaneye yatış oranları
- Yoğun bakım yatışları
- Mekanik ventilasyon ihtiyacı
- Mortalite
-
Sağlık sistemi göstergeleri
- Yatak doluluk oranları
- Yoğun bakım kapasite kullanımı
- Sağlık çalışanı iş yükü
- Hizmet sürekliliği üzerindeki etkiler
-
Ekonomik göstergeler
- Doğrudan sağlık harcamaları
- Hastane maliyetleri
- Ailelerin cepten harcamaları
- İş gücü kayıpları
Türkiye’de yürütülen “Respiratuar Sinsityal Virüs (RSV) Enfeksiyonu Ekonomik Yük Çalışması”; RSV enfeksiyonlarının hastane yatış maliyetleri, yoğun bakım harcamaları ve ebeveynlerin iş gücü kayıplarından kaynaklanan dolaylı maliyetler dâhil olmak üzere sağlık sistemine ve sosyal güvenlik kurumuna getirdiği toplam finansal yükün boyutlarını ortaya koymaktadır.10
Güçlü yönler ve açıklar
Güçlü yönler
- 01
- Yaygın birinci basamak sağlık hizmetleri ağı
- 02
- Ulusal genişletilmiş bağışıklama programının varlığı
- 03
- Referans ve eğitim-araştırma hastanelerindeki klinik birikim
- 04
- Sağlık Bakanlığı’nın sezon yönetimine ilişkin kurumsal kapasitesi
- 05
- Klinisyenler arasında RSV konusundaki farkındalık ve deneyim birikimi
Açıklar ve kısıtlar
- 01
- RSV’ye özgü ulusal sürveyans altyapısı eksikliği
- 02
- Sezonsal kapasite planlamasında RSV’nin sınırlı görünürlüğü
- 03
- RSV’ye bağlı yatış ve maliyet verilerinin kamuya açık tutulmaması
- 04
- Sağlık çalışanı tükenmişliğinin RSV sezonuyla ilişkilendirilmemesi
- 05
- Yeni nesil koruyucu uygulamalara erişim ve geri ödeme çerçevesinin netleşmemiş olması
RSV sürveyansı; virolojik izlemden hastalık yükü ve müdahale etkisini ölçen bütüncül bir çerçeveye doğru evrilmelidir.
Küresel düzeyde de benzer bir dönüşüm yaşanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü 2021 yılında yayımladığı küresel RSV sürveyans stratejisinde mevcut GISRS altyapısının RSV’yi de kapsayacak biçimde genişletilmesini önermiş11; 2024 yılında yayımlanan yeni kılavuz ise influenza, RSV ve SARS-CoV-2’nin aynı sentinel sistem içerisinde izlenmesini uluslararası standart yaklaşım olarak tanımlamıştır.12 Günümüzde sürveyans sistemlerinden yalnızca virüsün dolaşımını izlemesi değil, kaç hastaneye yatışın, kaç yoğun bakım yatışının ve kaç ölümün önlenebildiğini ortaya koyabilecek sonuç ve etki göstergelerini de üretebilmesi beklenmektedir.14
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. (t.y.). Haftalık solunum yolu virüsleri sürveyans raporları. HSGM.
- Çoban, Y., Evren, G., Yıldızdaş, D., Zengin, N., Bal, L., Kendirli, T., ve ark., & Dinleyici, E. Ç. (2026). Burden, risk factors, and outcomes of respiratory syncytial virus (RSV) infection in pediatric intensive care units in Türkiye (RSVP Study 2020–2024). BMC Pediatrics, 26(1), Article 298. doi.org/10.1186/s12887-026-06562-7
- Alan, S., Erdeve, O., Cakir, U., & RSVP Study Group. (2016). Outcome of the respiratory syncytial virus related acute lower respiratory tract infection among hospitalized newborns: A prospective multicenter study. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 29(13), 2186–2190. doi.org/10.3109/14767058.2015.1076387
- Yilmaz, D., Tasar, S., Tuz, A. E., Eroz, N. A., Oncel, E. K., Aksay, A. K., & Yilmaz, N. (2025). Overview of pediatric respiratory syncytial virus (RSV) infections: Has risk perception for RSV changed in children with comorbid conditions? European Journal of Clinical Microbiology & Infectious Diseases, 44(2), 333–342. doi.org/10.1007/s10096-024-05003-6
- Turkish Neonatal Society. (2012). The seasonal variations of respiratory syncytial virus infections in Turkey: A two-year epidemiological study. The Turkish Journal of Pediatrics, 54(3), 216–222.
- Güdül Havuz, S., & Erdem, F. (2021). Samsun Halk Sağlığı Laboratuvarında 2016–2018 yılları arasında influenza ve diğer solunum yolu virüsleri sürveyans verilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi. FLORA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dergisi, 26(1), 172–182. doi.org/10.5578/flora.20219918
- Arslan, P., Akın, Y., Ağzıkuru, T., & Çınar, H. (2024). Incidence and clinical profile of respiratory syncytial virus infection in infants admitted with diagnosis of lower respiratory tract infection. Başakşehir Çam & Sakura Medical Journal, 4(2), 56–63. doi.org/10.4274/csmedj.galenos.2024.2024-7-2
- Özkan, H., Çelebi, S., Köksal, N., Hacımustafaoğlu, M., Koç, E., Tezer, H., Çetinkaya, M., Cebeci, B., Erdeve, Ö., Özdemir, H., & Turkish Neonatal Society RSV Study Group. (2021). Risk factors for respiratory syncytial virus infections in moderate/late premature infants in Turkey: A prospective multicenter epidemiological study. American Journal of Perinatology, 38(14), 1540–1546. doi.org/10.1055/s-0040-1713928
- Çağlar, H. T., Pekcan, S., Yılmaz, A. İ., ve ark. (2023). The epidemiologic trend of respiratory syncytial virus has returned strongly to its origin after the pandemic: Five-year data from a single center. Pediatric Pulmonology, 58(12), 3582–3587. doi.org/10.1002/ppul.26696
- Malhan, B. S. (2026). Türkiye’de Respiratuar Sinsityal Virüs (RSV) Enfeksiyonu Ekonomik Yük Çalışması. Sağlık Ekonomisi ve Politikası Derneği Raporu.
- World Health Organization (WHO). (2021). WHO strategy for global respiratory syncytial virus surveillance. WHO.
- World Health Organization (WHO). (2024). Integrated sentinel surveillance of influenza, SARS-CoV-2, RSV and other respiratory viruses. WHO.
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). (2024a). RSV surveillance guidance. ECDC.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2025). Early estimates of RSV immunization impact among infants, 2024–2025 season. CDC.
- German, R. R., Lee, L. M., Horan, M. M., Milstein, R. L., Pertowski, C. A., & Waller, M. N. (2001). Updated guidelines for evaluating public health surveillance systems. MMWR Recommendations and Reports, 50(RR13), 1–35.
- World Health Organization (WHO). (2011). Monitoring, evaluation and review of national health strategies: A country-led platform for information and accountability. WHO.
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesi, tanı veya tedavinin yerine geçmez.